- ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਚੱਲਣਗੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਨੋਟ, RBI ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਕੀਤਾ ਜਾਰੀ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 17 ਜੁਲਾਈ (ਦੇਸ਼ ਕਲਿੱਕ ਬਿਊਰੋ): ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਜਾਂ ਪੋਲੀਮਰ, ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ। ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ RBI ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
RBI ਇਸ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ ਲਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ RBI 2027 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਲਾਂਚਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਚਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਕਰੰਸੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ।
ਸਹਿ-ਮੌਜੂਦਗੀ: ਪੋਲੀਮਰ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਪੜਾਅਵਾਰ: ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਚਲਨ: ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਨਵੇਂ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਜਦੋਂ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਨੋਟ-ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ (EOI) ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਟੈਂਡਰ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੋਲੀਮਰ ਸਬਸਟਰੇਟ ਸ਼ੀਟ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਨਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਪੋਲੀਮਰ ਸਬਸਟਰੇਟ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਟੈਂਡਰ ਲਈ ਬੋਲੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ 18 ਅਗਸਤ ਹੈ।
ਪੋਲੀਮਰ ਤੋਂ ਬਣੇ ਬੈਂਕ ਨੋਟ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹਨ। ਇਹ ਨੋਟ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਧੂੜ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਰੋਧਕ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੋਲੀਮਰ ਸ਼ੀਟਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਨਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਕਲੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।