ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੈਪਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਲਹਿਰ ਤੱਕ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ “ਪਲਾਸਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ” ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ
ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ-ਆਧਾਰਿਤ ‘ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰਡ ਪਲਾਸਟਿਕ’ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਛੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇਗਾ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਪਟਿਆਲਾ, 16 ਨਵੰਬਰ:
ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੁਹਿੰਮ ਹੁਣ ਇੱਕ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਲਹਿਰ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ‘ਪੰਜਾਬ ਪਲਾਸਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ’ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 19 ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਛੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਏਗਾ। ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ 1 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਲਾਸਟਿਕ ਕੂੜੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਸਮ, ਯਾਨੀ ‘ਮਲਟੀ-ਲੇਅਰਡ ਪਲਾਸਟਿਕ’ (ਐਮ ਐਲ ਪੀ) ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਿਪਸ ਦੇ ਪੈਕੇਟਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੈਪਰਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਥੈਲੀਆਂ (ਸੈਸ਼ੇ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਚਕਦਾਰ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ (ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ) ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੂੜਾ ਗਿੱਲੇ ਕੂੜੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਗਲੀਆਂ-ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਜਾਂ ਲੈਂਡਫਿਲ (ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ) ‘ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਗੈਸਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚਾਰ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਦੂਰਗਾਮੀ ਸੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਪਲਾਸਟਿਕ -ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਜਾਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਐਮ ਐਲ ਪੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਇਸਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰੱਖਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਕਸਿਆਂ ਪਟਿਆਲਾ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕਈ ਸਕੂਲ ਐਮ ਐਲ ਪੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ – ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਆਦਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰੀਨਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਚੁਣੌਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਲੈਂਦੇ ਦੇਖਣਾ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਮੀਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਸਾਫ਼ ਐਮ ਐਲ ਪੀ ਲਈ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਖਪਤ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁਣ ਸੰਗਰੂਰ, ਰੂਪਨਗਰ, ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਕੂਲ-ਅਧਾਰਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਔਖੇ-ਰੀਸਾਈਕਲ-ਕਰਨ-ਯੋਗ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਸਰਕੂਲਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੀਪੀਸੀਬੀ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ, ਈਕੋ-ਕਲੱਬਾਂ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਟੌਤੀ, ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ, ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸਾਡੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ।





