- ਆਰਬੀਯੂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ
- ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ: ਜਸਟਿਸ ਸ਼ਰਮਾ
ਮੋਹਾਲੀ, 10 ਸਤੰਬਰ (ਦੇਸ਼ ਕਲਿੱਕ ਬਿਊਰੋ): ਰਿਆਤ ਬਾਹਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਆਰਬੀਯੂ) ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਵੱਲੋਂ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੈਡੀਏਸ਼ਨ (ਆਈਆਈਏਸੀ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ‘ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਜਸਟਿਸ’ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਦੋ-ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।
ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਅਖਿਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਡੀਨ, ਯੂਐਸਐਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜੱਜਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਿਆਂ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਜਸਟਿਸ ਜਸਟਿਸ ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ “ਨਿਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ’ਤੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਆਈਆਈਏਸੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੀਈਓ ਨਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ “ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ, ਆਰਬਿਟ੍ਰੇਟ ਇਨ ਇੰਡੀਆ” ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਈਆਈਏਸੀ/ਆਈਏਐਮਸੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਜਵਾਦ ਏ.ਜੇ. ਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾਟਾ ਲੀਕ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਹਾਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਓਮਾਨ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਦੀ ਡੀਨ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਏਨਾਸ ਕੁਤੀਸ਼ਹਾਟ ਨੇ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ “ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਭਾਸ਼ਾ” ਦੱਸਿਆ। ਹੋਰ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ ਸੰਦੂਜਾ, ਐਮਡੀ, ਆਈਪੀਏ-ਆਈਸੀਏਆਈ; ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਵੰਦਨਾ ਅਰੋੜਾ, ਡੀਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਸੁਲੇਮਾਨ ਖਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਤਕਨੀਕੀ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਏਡੀਆਰ, ਮੈਡੀਏਸ਼ਨ ਐਕਟ-2023, ਰੇਰਾ, ਨਿਊਰੋਡਾਟਾ ਤੇ ਬੋਧਾਤਮਕ ਗੋਪਨੀਯਤਾ, ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਏਆਈ, ਆਨਲਾਈਨ ਡਿਸਪਿਊਟ ਰੈਜ਼ੋਲਿਊਸ਼ਨ (ਓਡੀਆਰ), ਏਆਈ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਥਰਡ-ਪਾਰਟੀ ਫੰਡਿੰਗ, ਏਆਈ ਹੈਲੂਸੀਨੇਸ਼ਨਜ਼, ਡੀਪਫੇਕਸ, ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਸਬੂਤ, ਡਬਲਯੂਆਈਪੀਓ ਏਡੀਆਰ ਅਤੇ ਡੀਪੀਡੀਪੀ ਐਕਟ-2023 ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਮਾਪਤੀ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਆਰਬੀਯੂ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ , ਪ੍ਰੋ-ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਐਡਹੌਕ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਚਿਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋ. (ਡਾ.) ਅਖਿਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਡੀਨ, ਯੂਐਸਐਲ ਅਤੇ ਡਾ. ਸਵਪਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ, ਐਚਓਡੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੀ ਆਸਿਫ ਇਕਬਾਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ, ਜਦਕਿ ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਰੀਟਾ ਠਾਕੁਰ ਸਹਿ-ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ ਸਨ। ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਡਾ. ਸੁਚੇਤ ਕੁਮਾਰ, ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਯੂਐਸਐਲ, ਆਰਬੀਯੂ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
