- El Nino ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ
- ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.-ਸੀਫੇਟ, ਅਬੋਹਰ) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਲਾਹ
ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ 9 ਜੁਲਾਈ (ਦੇਸ਼ ਕਲਿੱਕ ਬਿਊਰੋ): ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਮੌਸਮ ਪੂਰਵ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਐਲ ਨੀਨੋ (El Niño) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤਤਾ, ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸੁੱਕੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੀਆਂ ਝੋਨਾ, ਕਪਾਹ, ਮੱਕੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਫਸਲਾਂ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.-ਸੀਫੇਟ, ਅਬੋਹਰ) ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਖੇਤੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨ।
ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਲੂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ।
ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਅਨਿਯਮਿਤਤਾ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ।
ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਘਾਟ।
ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ।
ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ, ਥ੍ਰਿਪਸ, ਤੇਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ।
ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਾਂ
ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ (ਮਲਚ), ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਗੁਡਾਈ ਰਾਹੀਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਸਿੰਚਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਫਸਲ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ਡ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸੂਖਮ ਸਿੰਚਾਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ।
ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਨੇਟ ਵੈਟਿੰਗ ਐਂਡ ਡ੍ਰਾਇੰਗ (Alternate Wetting and Drying – AWD) ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਲੈਂਡ ਲੈਵਲਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬਚਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਤੇ ਜੈਵ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ। ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਪੱਧਰ (ETL) ‘ਤੇ ਹੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਮੇਕਿਤ ਕੀਟ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (IPM) ਅਪਣਾਓ। ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਫਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਸਿੰਚਾਈ, ਮਲਚਿੰਗ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਛਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਹੇਗਾ।
ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ
ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਤਿਲਹਨ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੋਖ਼ਮ ਘਟੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।
ਮੌਸਮ ਆਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਲਾਹ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ
ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਮੌਸਮ ਆਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਲਾਹਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਪਾਲਣ ਕਰਨ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਪਣਾ ਕੇ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।